Algemeen
In principe valt u onder de wetgeving van het land waar u werkt.
Voor de vaststelling van de sociale verzekeringswetgeving, die op u van toepassing is, kunnen we een beroep doen op de conflict- en aanwijsregels zoals die zijn opgesteld in de EG-Verordeningen. Voor de beoordeling welke wetgeving van toepassing is, hebben de bepalingen in de EG-Verordeningen voorrang op de nationale regelgeving.
Onder een grensarbeider wordt verstaan de werknemer of zelfstandige, die zijn werkzaamheden uitoefent op het grondgebied van een EU-lidstaat en woont op het grondgebied van een andere EU-lidstaat, waarheen hij in beginsel dagelijks of tenminste eenmaal per week terugkeert.
Werken in Duitsland
Werkt u – al dan niet als grensarbeider- uitsluitend in Duitsland dan bent u onderworpen aan de Duitse wetgeving. Waar uw werkgever gevestigd is, is niet van belang. Dit houdt niet in, dat u in Duitsland automatisch verplicht verzekerd bent. Wij verwijzen u hiervoor naar het hoofdstuk “zelfstandigen” verderop in deze brochure.
In deze situatie bent u uitgesloten van de Nederlandse sociale verzekeringswetgeving (werknemers- en volksverzekeringen).
Tijdelijk werken in Duitsland (detachering)
Korte onderbrekingen en afwisselend werken mogen geen reden zijn voor een ongewenste onderbreking in de verzekeringsloopbaan van de werknemer en zodoende een belemmering vormen voor het vrije verkeer van werknemers. Werknemers die in Nederland wonen en werken, kunnen door hun werkgever tijdelijk naar Duitsland worden uitgezonden. We spreken dan van detachering. Onder bepaalde voorwaarden kan daarom de Nederlandse wetgeving van toepassing blijven. Van detachering is sprake wanneer werkzaamheden in Duitsland verricht worden in opdracht van en voor rekening van een onderneming waaraan de werknemer normaal verbonden is en de te verwachten duur van die werkzaamheden niet meer dan 12 maanden bedraagt.
Van detachering is ook sprake indien u door een onderneming uitsluitend in dienst bent genomen om direct te worden gedetacheerd naar Duitsland. Ook hier wordt vereist, dat u reeds voorafgaand aan uw indiensttreding in Nederland verzekerd was. Hiervoor moet uw werkgever een verklaring (E101) aanvragen.
Wanneer het project waarvoor u wordt uitgezonden door onvoorziene omstandigheden langer duurt dan de aanvankelijke periode van 12 maanden, kan de detachering nog met maximaal twaalf maanden verlengd worden. De werkgever moet dan hiervoor vóór beëindiging van de eerste 12-maanden-periode een verklaring (E 102) aanvragen.
Naast een detacheringsverklaring is het van belang dat u vóór de uitzending bij uw ziekenfonds een verklaring (E128) opvraagt. Deze verklaring geeft recht op medische hulp in Duitsland. Mocht u particulier tegen ziektekosten verzekerd zijn dan moet u bij uw ziektekostenverzekeraar informeren of eventuele ziektekosten in het buitenland vergoed worden.
Ook zelfstandigen, die normaal hun werkzaamheden in Nederland uitoefenen, vallen onder bovengenoemde detacheringsregeling.
Werken in zowel Nederland als Duitsland
Als werknemer
Hierin kunnen we 2 situaties onderscheiden:
1. u bent werkzaam voor 2 verschillende werkgevers in zowel Nederland als Duitsland.
2. u bent werkzaam voor 1 werkgever in zowel Nederland als Duitsland.
In beide situaties is op u de verzekering van het woonland (Nederland) van toepassing.
Indien u niet woont in één van beide landen waar u het beroep uitoefent, bent u verzekerd in het land waar het bedrijf gevestigd is of waar uw werkgever woont.
Ook al werkt u in beide situaties voortdurend in Nederland en Duitsland, wordt er steeds voor maximaal 12 maanden een E 101-verklaring afgegeven.
In situatie 1. is de Duitse werkgever verplicht in Nederland bedrijfsaangifte te doen en voor wat betreft de werknemersverzekeringen premies af te dragen bij het voor de bedrijfstak bevoegde uitvoeringsinstituut (UWV). U bent zelf premieplichtig voor de volksverzekeringen. De premies volksverzekeringen worden door de Belastingdienst geïnd.
Als zelfstandige
In deze situatie geldt, net zoals bij de werknemer, de verzekering van het woonland.
De directeur-grootaandeelhouder (dga) en commissaris van een vennootschap nemen binnen de Nederlandse sociale verzekeringswetgeving een bijzondere plaats in. Zij worden voor de toepasselijke wetgeving in de EG-verordening nr. 1408/71 als werknemer beschouwd.
Als werknemer en zelfstandige
Als u in het ene land als werknemer en in het andere land als zelfstandige werkt, bent u verzekerd in het land waar u als werknemer werkzaamheden verricht.
Vanzelfsprekend wordt de premie over het inkomen als zelfstandige afgedragen in het land waar u als werknemer de werkzaamheden verricht.
Artikel 17-regeling
In de praktijk wordt deze regeling toegepast bij detacheringsgevallen, waarvan vooraf vaststaat dat de detachering langer gaat duren dan 12 maanden maar niet langer dan 5 jaar. Na overeenstemming tussen de bevoegde Nederlandse en Duitse organen kan een E101-verklaring worden afgegeven waarmee voor maximaal 5 jaar de Duitse verzekering wordt aangewezen. Iedere zogenaamde artikel-17-overeenkomst (afgeleid van artikel 17 van de EG-verordening nr. 1408/71), wordt per situatie vastgesteld. De artikel-17-overeenkomst moet in het belang van de werknemer worden afgesloten. Zo kan deze overeenkomst b.v. worden toegepast wanneer u als Nederlandse grensarbeider met een volledige werkkring in Duitsland en daarnaast b.v. gedurende 2 uur in de week in Nederland werkt. In een dergelijke situatie zou de Nederlandse wetgeving van toepassing zijn. Door sluiting van zo’n overeenkomst blijft de Duitse verzekering van kracht. De maximale termijn van afgifte bedraagt 5 jaar. Deze termijn kan daarna niet verlengd worden.
Afwijkende regeling voor ambtenaren
Ook ambtenaren vallen onder de materiële werkingssfeer van de EG-verordening nr. 1408/71. Voor ambtenaren gelden – ten aanzien van wat hiervoor beschreven is over de toepasselijke wetgeving – in twee situaties afwijkende regels.
Personen, die in de ene lidstaat als ambtenaar tewerkgesteld zijn en verzekerd zijn in een bijzonder stelsel voor ambtenaren en daarnaast als werknemer en/of zelfstandige in een andere lidstaat werkzaam zijn, vallen onder de wetgeving van de lidstaat waar zij verzekerd zijn in een bijzonder stelsel voor ambtenaren.
Personen, die in twee of meer lidstaten als ambtenaar werkzaam zijn en in tenminste een van de lidstaten verzekerd zijn in een bijzonder stelsel, vallen onder de wetgeving van elk van de lidstaten. Ambtenaren die in meerdere lidstaten werkzaam kunnen dus meervoudig verzekerd zijn. Zelfstandigen vallen in Duitsland met uitzondering van enkele beroepsgroepen in principe niet onder de verzekeringsplicht (zie hoofdstuk “Pensioen”).Aanvraag E101/E102-verklaring